Pogled na crnogorsku arhitekturu 20. i 21. stoljeća

 

Hotel Park – Cetinje (V. Janković)

Slijede tri decenije vrhunca crnogorske (naravno – sve se začelo sa onih nekoliko već spomenutih izvanrednih kuća iz 50-tih) i jugoslovenske arhitekture – koja je bila na najboljem evropskom nivou!

 

A, zašto je to bilo tako i kako je mogućno da je bilo tako? Zato što su od Ljubljane do Skoplja škole (fakulteti) za arhitekturu bile kvalitetne i, sporad toga što su i pedagozi-stvaraoci u tijema školama i stvaraoci po biroima – pomno i predano prateći, sagledavali što se događa u svjetskoj arhitekturi i ugledali se samo na ono – najbolje od stvorenog!

Jedanak (istovremeno) su bili kadri-osposobljeni da stvaraju, takoreći – na taman istom nivou, a država je svojim investicijama to podsticala. Sve je tada u arhitekturi (i ne samo u arhitekturi) bilo obrnuto, zagledano i usmjereno – put Zapada.

 

Hotel Podgorica – Titograd (S. Radević)

Ako ovdašnji arhitekti i arhitektice nijesu za sobom doslovno »vukli« svjetsku arhitekturu (modernu arhitekturu internacionalnog stila), ali su je »pratili« do u najmanju-najkraću stopu, do te mjere da se lako može reći da su bili i – njezini promoteri.

Ovo je, prije svega važilo za arhitekturu – hotela, zatijem (kako se onda zborilo) »drušvenih zgrada« (danas se veli – »javne zgrade«) i stambenih zgrada.

 

Iz toga doba sa crnogorskog prostora navodim, po mojemu subjektivnom mnjenju, više značajnih ostvarenja (i njihovih autora), što ne znači da još pođekoje (i pođeko od autora) ne zaslužuje da, može biti, bude spomenuto – naprotiv. Ističem sljedeće izvanredne kuće:

 

Hotel Bianca Resort & Spa – Kolašin (R. Zeković)

Hoteli – »Park« na Cetinje, koji je bez ičesove preše (potrebe) oburdan poslije zemljotresa 1979. (V. Janković), »Maestral« na Pržno (E. Ravnikar), »Podgorica« u Titogradu – (arhitektica S. Radević), »Bjelasica« (danas »Bianca Resort & Spa«) u Kolašinu – (R. Zeković), »Plavsko jezero« u Plavu (N. Drakić) i »Slovenska plaža« u Budvi (J. Kobe);

 

Stambene i/ili stambeno-poslovne zgrade – u Titogradu – u ulici Ivana Milutinovića i na Bulevaru Svetog Petra Cetinjskog – (J. Milošević), odmah do prijethodne na Bulevaru Svetog Petra Cetinjskog i u ulici Svetozara Markovića (istovjetna kao u ulici Vasa Raičkovića) – (M. Vukotić), »Vojnička zgrada« u centru (S. Fabris), »Zgrade Duklje« (P. Muličkovski), tri istovjetne »Kocke« u ulici »13. jula« (A. Martinović), u ulici Novaka Miloševa (I. Šćepanović), u ulici Ivana Vujoševića i na Bulevaru revolucije – (P. Dmitrović), »Blok 5« (M. Bojović) i – u Budvi – u Mediteranskoj ulici (N. Jovović); 

 

 

 

Školske i druge zgrade – u Titogradu – »Osnovna škola – Maksim Gorki« (M. Popović), ”Plaža Galeb” (V. Vukotić), Katolička župna crkva (Z. Vrkljan i B. Krstulović), »Novinsko javno preduzeće – Pobjeda« – (I. Šćepanović), »Robna kuća« na Trgu nezavisnosti (B. Milić), »Kliničko-bolnički centar Crne Gore« – (B. Milić i M. Popović), »Centralni komitet Saveza komunista SR Crne Gore« (R. Zeković) – u Herceg Novom – Pošta (N. Dobrović) – na Žabljaku – »Centralna banka Crne Gore« – (M. Bojović) i – u Budvi – »Osnovna škola – Stefan Mitrov Ljubiša« (A. Keković).

 

 

Namjerno izdvojeno dodajem – fenomenalni »Spomen-dom« u Kolašinu – (M. Mušič). Šteta je što materijalizacija ove kuće nije mogla biti (još) kvalitetnija. No, ono što je ili što znači »Sydney Opera House« – (Jørn Utzon (Jern Ucon)) – na planetarnom nivou, to je (za mene) u više ravni, »Spomen-dom« u Kolašinu – za Crnu Goru. Mimogred otkrito rečeno, o »Domu revolucije« u Nikšiću, istoga autora – mnim taman sve suprotno od njegove »kolašinske kuće«, znači – negativno, kao i o preklanjskom »pobjedničkom« konkursnom radu za stavljanje u funkciju ili oživljavanje ovoga »kućišta«.

Naredna stranica

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Kratki URL: http://zrcalo.me/?p=6798

Objavio dana mar 17 2019. u kategoriji Śećanja, Stav. Možete pratiti sve u vezi ovog teksta putem RSS 2.0. Ako želite, prokomentarišite ovaj tekst

Ostavi svoj komentar

Prijava | Administrator SPETROV