Vito Nikolić

Za ovu ličnost izuzetno bogate, slavom ovjenčane biografije, kao i kasnije za Jevtovog praunuka Vita vezane su mnoge anegdote. Obojica su bolovala od tada neizlječive tuberkuloze, bili duhoviti i odvažni i u neprijatnim situacijama. Vito često i skandal-majstor.

Jednom prilikom na dočeku nove godine u Dvorskoj odžakliji na Cetinju Jefto je često kašljao, pa mu je kralj Nikola glasno zamjerio:
“Ne mogu slušati ljude koji stalno kašlju!
Jevtov odgovor bio je “dim u dim”:
“Teže je meni kašljati, no tebi slušati, gospodaru, pa opet moram trpjeti.”

Jevto Nikolić je bio i vrstan poznavalac zakona i mentaliteta ovdašnjih ljudi, pravičan i častan u suđenju i životu. Knjaz Nikola poslao ga je za pomagača čuvenom Valtazaru Bogišiću kad je pisao Opšti imovinski zakon. Bogišić će kasnije obavijestiti crnogorskog vladara da mu je Jevto u tom poslu bio desna ruka:
– Nikada u svom vijeku nijesam sreo bistrijeg čovjeka. Šteta je što se ta bistrina nije dopunila školom i obrazovanjem. Imali biste pravnika kojim bi se ponosila Crna Gora.

Jevtovog sina Novicu (Nikšić 1871- Kotor 1942.) i njegovog sina Borivoja, oca Vitomirovog, osim vojničke karijere zanimali su i književnost i novinarstvo. Novica je nakon završene podoficirske škole radio kao pisar Okružnog suda i sekretar Oblasne uprave u Nikši ću. Bio je i poslanik Narodne skupštine. Objavio je četiri zbirke poezije: Uzdisaji (Cetinje, 1896), Cvijeće sa Huma (Cetinje, 1905), Plač crnogorskih šuma (Nikšić, 1930), Treperenje duše (Nikšić, 1934) i Mićunijadu iz Danilovagrada, koja je takođe zaokupila pažnju ondašnjih književnih krugova u Nikšiću i Crnoj Gori. Sarađivao je u nekoliko listova i časopisa (jedan je od prvih saradnika prvih nikšićkih novina “Nevesinja” i “Onogošta”).

Novičina sestra Olga, za ono doba veoma obrazovana žena, rukovodilac poreske uprave u Kotoru (preminula 1988. godine), pisala je poeziju.

Milka, žena Novice Nikolića, baba Vitomirova, unuka je Stevana Vrčevića (1848-1907), književnika i novinara, značajne ličnosti u istoriji crnogorske štampe, osnivača i saradnika nekoliko poznatih listova, pokretača Nevesinja i Onogošta. Vrčević je u Nikšiću boravio radeći najprije kao sekretar Okružnog suda (sedam godina), potom kao prosvjetni radnik i revizor škola. Iz ovog grada je otišao na Cetinje, gdje je 1903. godine postavljen za prvog sekretara Ministarstva unutrašnjih djela i na tom položaju ga je smrt zatekla 1907. godine. Stevan Vrčević je pisao pjesme u prozi. Autor je djela Ruski crveni krst u Crnoj Gori, bavio se i prevodilaštvom. U Nikšiću je 1898. godine preveo i iste godine štampao Foskolova Posljednja pisma Jakova Ortisa.

Otac Stevanov Vuk Vrčević (1811-1882), jedan je od prvih sakupljača narodnih umotvorina, etnograf, folklorist, književni geograf i istoričar, najznačajniji saradnik i pomagač Vuka Karadžića. Knjaz Danilo ga je 1851. godine imenovao za svog sekretara.

Borivoje – Boro Nikolić, pjesnikov otac objavio je tri djela sa istorijskom tematikom: “Posljednji dani carstva srpskog” 1927. godine, u zajedničkom izdanju sa poznatim predratnim nikšićkim štamparom i knjižarom Ilijom Kavajom “Opsadu i osvajanje grada Nikšića od Turaka” 27. avgusta 1877. godine”, 1930. godine i Naš vrhovni komandant, 1932. godine.

Nikolići iz Ozrinića, današnjeg predgrađa Nikšića, dali su veliki broj ljudi od pera, nauke i umjetnosti: Živka, velikog filmskog reditelja, Božidara Danilovog, akademika DANU, člana Američke asocijacije SAE, redovnog profesora i rektora Univerziteta Crne Gore, Božidara-Botu, filmskog reditelja, Dragana, autora nekoliko romana, pjesnika i novinara, Rajka i Milku, pjesnike, Miletu, istaknutog pjevača u KUD-u “Zahumlje”, legendarnog nikšićkog firmopisca, Milutina, sjajnog pjevača, solistu Zahumlja od koga je taj talenat naslijedila i njegova kćerka Vjera, profesor muzike, Mirka-Mira, dramskog umjetnika, Slobodana Dragišinog, pjesnika…

 

Udarci hude sudbine

Vitomirova majka Danica je kćerka Rista Jegdića iz Gornje Bukovice kod Šavnika i Savete Milićević iz Nikšića. Prema usmenom kazivanju onih koji su je znali bila je djevojka izuzetne ljepote. Risto se Savetom oženio u zrelim godinama kad se vratio sa rada u SAD, gdje je i obolio od tuberkuloze pluća. Danica je bdijući nad ocem u njegovim posljednjim danima i sama oboljela od te bolesti, kasnije je prenijela na muža i mlađeg sina Vitomira. Umrla je 1936. godine. Sahranjena je na groblju u Mostaru. U tom lijepom gradu, gdje je Borivoje službovao kao podoficir jugoslovenske vojske, Nikolići će do aprilskog sloma Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1941. godine živjeti u dobrim materijalnim prilikama svoje zadnje spokojne mjesece. Nakon bombardovanja Mostara otac dječake sklanja u rodni Nikšić. Ali, udarci zlosrećne sudbine neće zadugo poštedjeti ovu malobrojnu porodicu. U dječjoj igri ručnom bombom 1942. godine život će izgubiti stariji sin Branko, a samo godinu kasnije poginuće od rafala italijanske patrole glava porodice Borivoje. Dogodilo se to u vrijeme policijskog časa kad je u sobi upalio svjetlo. Na pragu stare kuće Crvenica mrtvog brata ujutro je našao Mileta Nikolić. Devetogodišnji Vitomir posljednji član porodice usred vrtloga ratnog pakla ne zna ni kuda ni kome. Privremeno utočište nalazi kod strica, strine, tetke…

Bliži se kraj drugog svjetskog rata. Sovjetske trupe nezadrživo nadiru ka Berlinu i dječak procjenjuje da je momenat za ostvarenje njegovog sna – bjekstvo u Rusiju “zemlju pravde za sve”, u kojoj “Staljin ne počinje večeru dok ga ne obavijeste da su svi Sovjeti objedovali”. Na tom dugom putu, gotovo bosonog, stiže tek do Danilovgrada, gdje ga privode u logor jedne četničke jedinice. Njen zapovjednik je nekadašnji poznanik Vitovog oca. On naređuje da se mali odrpanac nahrani i opskrbi odjećom i obućom. U diskreciji Vita je strogo opomenuo da pri povratku u Nikšić nikom ne govori gdje se bio i zašto zaputio.

 

1 2 3

Kratki URL: http://zrcalo.me/?p=2568

Objavio dana apr 27 2014. u kategoriji Lik i djelo, Vijesti. Možete pratiti sve u vezi ovog teksta putem RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

Komentarisanje je zatvoreno

Prijava | Administrator SPETROV